Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemleri
Her bireyin duygu, düşünce ve ihtiyaçlarını ifade etme hakkı temel bir ihtiyaçtır. Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemleri (ADİS); otizm, serebral palsi, ALS gibi nedenlerle konuşma ve dil becerilerinde kısıtlılık yaşayan bireyler için kendilerini ifade etmelerine yardım eden bilimsel bir rehberdir.
ADİS Nedir?
ADİS, doğal konuşmayı destekleyen veya konuşmanın mümkün olmadığı durumlarda onun yerini alan tüm araç ve stratejileri kapsar.
Alternatif Yaklaşım; konuşamayan bireyler için resimler, semboller veya dijital cihazlar aracılığıyla yeni bir iletişim yolu oluşturmayı hedeflerken, Destekleyici Yaklaşım ise mevcut konuşma yetisini güçlendirmeyi ve anlaşılırlığı artırmayı hedefler.
İletişim Araçları ve Çeşitlilik
Bireyin ihtiyacına göre kullanılan yöntemler üç temel grupta ele alınır:
• Teknolojisiz Yöntemler: Jestler, mimikler ve beden dili.
• Düşük Teknolojili Yöntemler: Resim kartları (PECS), iletişim panoları ve görsel dosyalar.
• Yüksek Teknolojili Yöntemler: Sembolleri sesli çıktıya dönüştüren yazılımlar, göz takip sistemleri ve özel tabletler, uygulamalar.
Bilimsel Temeller ve Uygulama: TADİS Müdahalesi
Kurumumuzda ADİS müdahaleleri, Türkçe dil yapısına uygun olarak geliştirilen TADİS uygulaması ile yürütülür.
Bu süreci, bireyin gelişimsel yolculuğunu destekleyen üç temel basamak ile özetlersek:
1. Bilişsel Yeterlilik ile İletişimsel Temelin Atılması
Süreç, her bireyin potansiyeline ve seviyesine uygun bir planlama ile başlatılır.
Uygulamanın ilk adımlarında, bireyin en yüksek motivasyona sahip olduğu alanlar üzerinden kasıtlı etkileşim kurma becerisi geliştirilir.
Bu aşamada temel amaç, bireyin kendi seçimlerini yaparak çevresiyle ilk bilinçli bağı kurmayı sağlamasıdır.
2. Modelleme Yoluyla Dil Becerilerini Geliştirme
Dil öğrenimi doğal bir gözlem sürecidir.
Bu aşamada uzman ve aile, sistemi bireyle birlikte kullanarak ona rehberlik eder.
Kelime hazinesi zenginleştikçe, sistem daha karmaşık bir yapıya evrilir; birey sadece nesneleri değil, kavramları ve eylemleri de kullanarak duygu ve düşüncelerini daha yapılandırılmış bir dille ifade etmeye başlar.
3. Bütünsel Yaklaşım ve Aktif Sosyal Katılım
İletişimin temel hedefi, bireyin toplumsal yaşamda aktif bir rol üstlenmesidir.
İleri aşamalarda müdahale, iletişimi sadece bir talep aracı olmaktan çıkarıp, bireyin deneyimlerini paylaşımına ve soru sorma becerilerini geliştirmeyi destekler.
Sosyal çevrenin tam katılımıyla birey; merak ettiği soruları sorabilen, çevresini sorgulayan ve sadece ihtiyaçlarını değil, duygu ve düşüncelerini paylaşan bir iletişimciye dönüşür.
SEVDANUR AKBAY
